Đề nghị của tôi khá đơn giản và khả thi.
Sau khi sống ở Úc 16 năm, tôi về Việt Nam lần đầu tiên năm 1997, qua ngã Thái Lan. Tôi đã rất ngạc nhiên thích thú khi thấy nhiều nhân viên di trú Thái là các phụ nữ, duyên dáng, nhã nhặn. Điều này không đặc biệt lắm ở các nước phương Tây nhưng rất ấn tượng tại một nước châu Á.
Đến khi về đến phi trường TSN, tiếc thay tôi lại chứng kiến nhiều thái độ, cung cách chẳng lịch sự, chẳng niềm nở đón chào, thậm chí khiếm nhã, của các ông công an cửa khẫu đối với mọi người, kể cả người Tây phương. Tôi đã buồn, giận, bực mình luôn đến mấy tuần. Chính tôi, một người Việt Nam, mà còn cảm thấy buồn bực như thế, huống chi các người Tây phương, đã quen với sự niềm nở, lịch sự, lễ độ của nhân viên, công chức chính phủ. Họ xem đó là các hành xử theo qui định (Code of Practice, Các Sở Bộ Chính Phủ đều có qui định này).
Sau lần đó tôi đã về Việt Nam thêm 7-8 lần nữa. Sau 8 năm, tình trạng của sắc mặt lạnh lùng, không chào hỏi, không cảm xúc, không welcome của các “ông thần cửa khẩu” kia vẫn không cải tiến là mấy (dù báo chí có lúc làm phóng sự “Đi xem hải quan cười”). Tôi đã chứng kiến những hình ảnh “lắc đầu chán nãn” của nhiều du khách ngoại quốc đứng trong hàng hàng dài chờ đợi nhập cảnh tại phi trường TSN.
Tôi nghĩ, và cũng đã nghe, nhiều du khách đã có ấn tượng ban đầu rất tệ về thái độ tiếp đón của người Việt Nam (với một số du khách, các ông CA này là những người Việt Nam đầu tiên họ gặp). Có lẽ một số du khách sẽ bị cái ấn tương ban đầu không mấy đẹp đó ám ảnh họ suốt thời gian ở Việt Nam. Và ít có hy vọng những người này sẽ quay trở lại.
Do đó, tôi xin đề nghị Bộ Công An hay Di Trú hay Cơ Quan nào đó có thẩm quyền:
1. Tuyển chọn và đào tạo ngay nhiều nhân viên di trú cửa khẩu mà đa số nên là phụ nữ để thay thế hầu hết nhân viên hiện thời.
2. Những người này ngoài năng lực (bắt buộc phải nói khá thông thạo tiếng Anh, hay vài ngoại ngữ thông dụng khác), trình độ nghiệp vụ chuyên môn, phải có diện mạo xinh xắn, tươi vui. Phải nhã nhặn, lễ độ, hoạt bát, niềm nở, sốt sắng (trong trường hợp du khách có trục trặc, thiếu sót giấy tờ hay sơ xuất nào đó).
Những đề nghị trên, ngoài diện mạo là không thể đào tạo, do đó phải đặt tiêu chuẩn chọn lựa, các điều khác đều có thể huấn luyện và đào tạo được. Và nếu loại bỏ được tình trạng con ông cháu cha, đút lót để vào các chức vụ này thì chắc không có gì khó để có thể thực hiện hoàn hảo.
Nếu tiến hành được kế hoạch trên, tôi nghĩ chúng ta sẽ tiết kiệm được hàng trăm triệu Mỹ kim để quảng cáo cho một nước Việt Nam thân thiện, chào mời du khách đến từ khắp nơi trên thế giới. Không quảng cáo nào hữu hiệu bằng “quảng cáo miệng” từ chính những du khách đã đến thăm Việt Nam. Và ấn tượng ban đầu thường sống lâu nhất trong tâm trí con người, thường ảnh hưởng mạnh mẽ nhất cho một thái độ, một quyết định tiếp liền theo hay cả thật lâu sau này.
Vài đóng góp thô thiển, vì ước vọng cho một niềm hãnh diện chung về quê hương của mọi con dân Việt.
TS NGUYỄN KIM BÌNH (Australia)